Białko zwierzęce i roślinne w jednym posiłku: jajko w curry z ciecierzycą i ziołami na talerzu

Białko zwierzęce i roślinne po treningu siłowym, metaanaliza sieciowa 51 badań (2026)

15 min czytania

Przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową (standardową i uwzględniającą dawkę), obejmujący 51 badań z udziałem 1128 zdrowych dorosłych i opublikowany 12 października 2026 roku w czasopiśmie Journal of the International Society of Sports Nutrition, porównał, jak białko zwierzęce i roślinne oraz inne źródła białka wpływają na tempo budowy białek mięśniowych w kilka godzin po jednym treningu siłowym. Autorzy ocenili, że białko zwierzęce (serwatka, jajko) i roślinne (groch, mykoproteina) znalazły się w rankingu blisko siebie. Wynik, którego przedział ufności nie obejmuje zera, dała jednak w głównej analizie tylko zwykła serwatka. Uczestnikami byli głównie mężczyźni, większość badań dotyczyła osób młodych, a pomiar trwał kilka godzin, nie miesiące. Wynik opisuje krótkotrwałą reakcję mięśni i nie dowodzi, że dane białko powoduje większy przyrost mięśni. Wyjaśniamy, co z tego wynika dla osób po 40.

Białko zwierzęce i roślinne w jednym posiłku: jajko w curry z ciecierzycą i ziołami na talerzu

W skrócie

  • Wynik: po treningu siłowym białko serwatkowe, jajko, groch i mykoproteina uzyskały podobne pozycje w rankingu tempa syntezy białek mięśniowych, przy czym w głównej analizie tylko zwykła serwatka miała przedział ufności wyraźnie powyżej zera.
  • Typ i liczebność: przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową, 51 badań z udziałem 1128 osób, z czego 906 mężczyzn i 222 kobiety.
  • Główne ograniczenie: mierzono krótkotrwałą reakcję mięśni w laboratorium, nie przyrost masy mięśniowej ani siły, a większość badanych była młoda i zdrowa.
  • Wniosek autorów: białka zwierzęce i roślinne uzyskały podobne pozycje w rankingu, ale groch i mykoproteina wypadały podobnie dopiero przy porcji około 25 g, a nie 18 do 20 g. Autorzy traktują to jako wstępną obserwację, bo nie porównywali bezpośrednio kategorii białek ani dawek.

Co pokazało badanie?

Autorzy porównywali tempo syntezy białek mięśniowych, czyli szybkość, z jaką organizm włącza aminokwasy do budowy włókien mięśniowych. Mierzono je w ciągu 2 do 7 godzin po jednej sesji treningu siłowego i jednej porcji białka. Wynik podawano jako różnicę w stosunku do placebo (na przykład wody albo napoju z węglowodanami) w procentach na godzinę. Dla porównania autorzy przywołują wcześniejsze prace, według których sam trening siłowy pobudza syntezę w tempie około 0,03 proc. na godzinę, a w połączeniu z białkiem około 0,05 proc. na godzinę.

W głównej analizie (metaanalizie sieciowej) różnice względem placebo były niewielkie.

Źródło białkaPozycja w rankingu (P-score)Różnica względem placebo, % na godzinę (przedział ufności 95%)Pewność dowodów
Natywna serwatka0,810,05 (0,00 do 0,10)umiarkowana
Groch0,770,05 (−0,02 do 0,11)umiarkowana
Białko całego jaja0,720,04 (−0,01 do 0,09)umiarkowana
Mykoproteina0,660,03 (−0,02 do 0,08)umiarkowana
Serwatka0,580,02 (0,01 do 0,04)niska

Tylko dla zwykłej serwatki przedział ufności nie obejmował zera. Dolna granica przedziału dla natywnej serwatki wynosiła 0,00, a autorzy nie zaliczyli jej do wyników z potwierdzonym efektem. Natywna serwatka miała najwyższą pozycję w rankingu, ale reprezentowało ją jedno ramię badania (grupa w badaniu), a groch dwa. Autorzy wprost zaznaczają, że takie oszacowania wymagają szczególnej ostrożności.

Druga analiza, uwzględniająca dawkę białka, miała charakter dodatkowy i dała węższe przedziały ufności. Przy typowych dawkach (mediana dawek w badaniach) przewidywana różnica wynosiła 0,06 proc. na godzinę dla natywnej serwatki (20 g; przedział 0,02 do 0,09), 0,04 dla białka jaja (18 g; 0,03 do 0,06) i 0,04 dla grochu (25 g; 0,02 do 0,06). Najsłabiej wypadły białko bobu i larw mącznika, z różnicą bliską zera. Najwyższe przewidywane wartości dla źródeł zwierzęcych i roślinnych pojawiały się przy porcjach 18 do 25 g.

Kto i jak to badał?

Przegląd systematyczny to metoda, w której badacze według z góry ustalonych zasad zbierają wszystkie pasujące badania, a metaanaliza sieciowa pozwala porównać wiele rodzajów białka naraz, także te, których nie zestawiono ze sobą bezpośrednio w żadnym badaniu. Autorzy (Bischof, Kripp, Petropoulou, Stubbs i König) przeszukali bazy PubMed, EBSCOhost i Scopus 20 lutego 2025 roku, a także Google Scholar i wykazy piśmiennictwa. Z 3026 znalezionych pozycji, po usunięciu 706 duplikatów i wykluczeniu 2269 rekordów, do analizy weszło 51 badań z lat 2007 do 2024, w tym 21 z ostatnich pięciu lat. Protokół zarejestrowano wcześniej w Open Science Framework, ale autorzy odstąpili od części założeń, m.in. wykluczyli dobowe tempo syntezy mierzone metodą wody deuterowanej z powodu dużego zróżnicowania planów badań. Ryzyko błędu oceniono standardowym narzędziem Cochrane dla badań z randomizacją (RoB 2), a pewność dowodów metodą GRADE, czyli stopniowania wiarygodności dowodów (tę drugą ocenę wykonała jedna osoba).

Uczestnicy byli zdrowymi dorosłymi. Po przeliczeniu badań naprzemiennych (w których ta sama osoba otrzymuje różne interwencje) było to 1128 osób, w tym 906 mężczyzn i 222 kobiety. W 34 badaniach wzięli udział ludzie młodzi (18 do 40 lat), w 19 starsi (41 do 80 lat), a w dwóch obie grupy. Próbki mięśnia pobierano z mięśnia czworogłowego uda (boczna głowa), a porcje białka wynosiły od 5 do około 69 g.

Co do finansowania, jedna z autorek (M. Petropoulou) jest finansowana przez niemiecką Fundację Badawczą DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft, grant 504730171), a otwarty dostęp do artykułu sfinansował Uniwersytet Wiedeński. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Jak czytać te liczby?

Różnica 0,05 oznacza 0,05 punktu procentowego na godzinę ponad poziom po placebo. To miara tempa budowy białek w laboratorium, a nie kilogramów mięśni. Przedział ufności pokazuje zakres, w którym prawdopodobnie leży prawdziwa wartość. Jeśli obejmuje zero, nie można wykluczyć, że różnicy nie ma. Dlatego groch (0,05, przedział od −0,02 do 0,11) nie może być uznany za lepszy od placebo, choć jego pozycja w rankingu jest wysoka.

P-score to liczba od 0 do 1 opisująca względną pozycję źródła w rankingu. Mówi, które źródło wypadło lepiej od innych, ale nie mówi, czy różnica jest duża. Dlatego ranking należy czytać razem z przedziałami ufności i liczbą badań. Miara I2, opisująca rozbieżność wyników między badaniami, wyniosła 92,7 proc., co oznacza bardzo duże zróżnicowanie (w analizie z dawką 89,8 proc.). Wynikiem nie jest odsetek osób z chorobą ani zdarzeniem, lecz średnia różnica w tempie syntezy, dlatego przykład na 100 osób nie ma tu zastosowania.

Czego to badanie nie pokazuje?

Po pierwsze, mierzono reakcję mięśni na jedną porcję białka i jeden trening, a nie przyrost masy lub siły po miesiącach ćwiczeń. Autorzy piszą, że to, czy ostre tempo syntezy wiarygodnie przewiduje długotrwały przyrost mięśni, pozostaje przedmiotem sporu. W kilku omawianych przez nich badaniach trwających od jednego do dziesięciu tygodni (część u młodych, wytrenowanych mężczyzn) dodatkowe białko nie zwiększyło dobowej syntezy białek mięśniowych, co autorzy łączą m.in. z wysokim wyjściowym spożyciem białka.

Po drugie, większość badanych to młodzi zdrowi dorośli. Autorzy przypominają, że osoby starsze reagują słabiej na białko i trening, co nazywa się opornością anaboliczną, więc ranking dla nich może wyglądać inaczej. Analizy według wieku i płci były zbyt skąpe, by wyciągać formalne wnioski. W podsumowaniu autorzy piszą jednak, że efekty mogą dotyczyć obu płci i różnych grup wieku, bo na wykresach podgrup widzieli podobne wzorce, i zastrzegają, że wymaga to potwierdzenia w kolejnych badaniach.

Po trzecie, globalny test niespójności (Q = 35,70, p poniżej 0,001) wykazał, że oszacowania bezpośrednie i pośrednie w sieci porównań mogą nie być w pełni zgodne, a źródłem były głównie porównania z kazeiną i białkiem sojowym. Ogólne ryzyko błędu oceniono jako niskie w 18 proc. badań, umiarkowane w 72 proc. i wysokie w 10 proc. Autorzy podkreślają, że nie porównywali bezpośrednio białek zwierzęcych i roślinnych jako kategorii ani dawek między nimi, więc wnioski o 25 g dla grochu i mykoproteiny traktują jako hipotezę do sprawdzenia.

Jak to się ma do tego, co już wiadomo?

Dwie wcześniejsze metaanalizy badań z randomizacją dotyczyły efektów w dłuższym czasie. Nunes i wsp. (Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle, 2022) połączyli 74 badania z randomizacją u zdrowych dorosłych. Zwiększenie dziennego spożycia białka dawało małe dodatkowe przyrosty beztłuszczowej masy ciała u osób wykonujących trening oporowy (standaryzowana różnica średnich 0,22; przedział ufności 0,14 do 0,30; 62 badania), a wpływ na sprawność w testach funkcjonalnych był minimalny. Praca nie porównywała źródeł białka.

Reid-McCann i wsp. (Nutrition Reviews, 2025) połączyli 30 badań z randomizacją, porównując białko roślinne i zwierzęce. Białko roślinne dawało nieco mniejszą masę mięśniową (standaryzowana różnica średnich −0,20; od −0,37 do −0,03), ale wśród osób w wieku 60 lat i więcej różnica nie była wykrywalna (−0,05; od −0,32 do 0,23). Między białkiem sojowym i mlecznym różnicy nie było, a białko ryżu, chia, owsa i ziemniaka (5 badań) wypadało gorzej od zwierzęcego (−0,58; od −1,06 do −0,09). W sile mięśni i sprawności fizycznej różnicy nie stwierdzono, a żadne z badań nie oceniało sarkopenii, czyli utraty mięśni związanej z wiekiem.

Autorzy nowej metaanalizy piszą, że ich wynik jest zgodny z pracami, które nie wykazały różnic w przyroście masy mięśniowej i siły ani w tempie syntezy (u młodszych dorosłych) między białkiem roślinnym i zwierzęcym, ale zaznaczają, że inne metaanalizy wskazywały na przewagę białka mlecznego nad niektórymi białkami roślinnymi. Nowa praca dotyczy innego punktu końcowego (reakcja po jednej porcji), więc nie rozstrzyga, czy źródło białka ma znaczenie w dłuższym czasie. Więcej o treningu pisaliśmy w tekście o jak zacząć trening siłowy po 50. roku życia oraz o związku ruchu z długością życia.

Co z tego wynika dla osoby po 40?

Autorzy wnioskują, że niektóre białka roślinne (groch, mykoproteina) i zwierzęce (serwatka, jajko) uzyskują podobne pozycje w rankingu krótkotrwałej reakcji mięśni, przy czym groch i mykoproteina dopiero przy porcji około 25 g, a serwatka i jajko już przy 18 do 20 g. Sugerują, że przy białkach roślinnych mogą być potrzebne większe porcje, i zastrzegają, że wymaga to potwierdzenia w badaniach porównujących je bezpośrednio. Od siebie dodajemy, że to hipoteza, a nie zalecenie, i że wnioski opierają się głównie na badaniach osób młodych, więc nie wiadomo, czy dotyczą osób po 40. roku życia.

Od siebie przypominamy, że na efekt wpływają też ilość białka w całym dniu, szczegóły treningu i stan zdrowia, które nie były w tej analizie oceniane. Osoby z chorobami nerek, cukrzycą albo przyjmujące leki powinny dobierać ilość białka z lekarzem lub dietetykiem klinicznym. Treści nie są poradą medyczną ani zachętą do kupowania odżywek.

Najczęstsze pytania

Czy białko zwierzęce i roślinne działają po treningu tak samo?

Ta metaanaliza nie porównywała tych kategorii bezpośrednio, a autorzy opisują jedynie podobne pozycje w rankingu poszczególnych źródeł. Groch i mykoproteina uzyskały wysokie pozycje w rankingu, ale ich przedziały ufności obejmowały zero. Wcześniejsza metaanaliza Reid-McCann i wsp. wskazała na niewielką przewagę białka zwierzęcego dla masy mięśniowej, zwłaszcza u młodszych osób.

Ile gramów białka w jednej porcji wskazało badanie?

Przy typowych dawkach najwyższe przewidywane wartości pojawiały się przy 18 do 25 g na porcję. Dla serwatki i jajka było to 18 do 20 g, dla grochu i mykoproteiny około 25 g. Nie jest to zalecenie dla konkretnej osoby.

Czy większe tempo syntezy białek oznacza większe mięśnie?

Nie musi. Autorzy zaznaczają, że to, czy ostra reakcja mięśni przewiduje długotrwały przyrost, pozostaje przedmiotem sporu. W kilku badaniach trwających od jednego do dziesięciu tygodni dodatkowe białko nie zwiększyło dobowej syntezy.

Czy badanie dotyczy kobiet i osób starszych?

W analizie było 222 kobiety i 19 badań na osobach w wieku 41 do 80 lat, ale dane były zbyt skąpe do osobnych wniosków. Autorzy zaznaczają, że starsi dorośli mogą reagować słabiej niż młodzi.

Źródła

  • Bischof K, Kripp AM, Petropoulou M, Stubbs B, König D. Impact of different protein sources on acute muscle protein synthesis following resistance training: a systematic review with standard and dose–response network meta-analyses. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2026;23(1):2740224. doi.org/10.1080/15502783.2026.2740224. Przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową, 51 badań (PMID 42862730).
  • Nunes EA i wsp. Systematic review and meta-analysis of protein intake to support muscle mass and function in healthy adults. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle 2022;13(2):795-810. doi.org/10.1002/jcsm.12922. Metaanaliza badań z randomizacją, 74 badania (PMID 35187864).
  • Reid-McCann RJ i wsp. Effect of plant versus animal protein on muscle mass, strength, physical performance, and sarcopenia. Nutrition Reviews 2025;83(7):e1581-e1603. doi.org/10.1093/nutrit/nuae200. Metaanaliza badań z randomizacją, 30 badań (PMID 39813010).

Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Redakcja Długowiecznie.pl.

Udostępnij artykuł
Redakcja Długowiecznie.pl: przygotowujemy treści na podstawie recenzowanych badań naukowych, zawsze z podanymi źródłami i typem badania.