Nogi w butach idące drewnianą ścieżką w ciepłym świetle

Profilaktyka nowotworowa po 40: które badania przesiewowe mają sens

25 min czytania

W skrócie

Profilaktyka nowotworowa po 40 to w Polsce cztery bezpłatne badania bez skierowania, ale nie każde działa tak samo. To mammografia, test HPV, kolonoskopia i od października 2026 roku tomografia płuc dla osób, które dużo paliły. W badaniu NELSON tomografia zmniejszyła liczbę zgonów z powodu raka płuca o 24 procent u mężczyzn. Jedna kolonoskopia w badaniu NordICC zmniejszyła liczbę zachorowań na raka jelita grubego, ale po 13 latach nie zmniejszyła w sposób pewny liczby zgonów. Objawy, takie jak krew w stolcu czy guzek w piersi, to powód do wizyty u lekarza od razu, bez czekania na program.

Najciekawsze jest to, czemu w badaniu kolonoskopii tak wiele zależało od tego, ilu zaproszonych w ogóle przyszło, i jaką cenę za część tych badań płaci się w postaci fałszywych alarmów. Piszemy o tym niżej.

Profilaktyka nowotworowa po 40 to dwie osobne sprawy, czyli badania przesiewowe, które szukają raka u osób bez objawów, oraz codzienne wybory, które zmniejszają ryzyko zachorowania. W Polsce w 2023 roku zarejestrowano 192 922 nowe zachorowania na nowotwory złośliwe. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) finansuje bez skierowania badania piersi, szyjki macicy i jelita grubego, a od października 2026 roku także płuc u wybranych palaczy, natomiast na raka prostaty populacyjnego programu nie ma.

Sprawdziliśmy na stronach Ministerstwa Zdrowia i NFZ, kto się kwalifikuje, i zestawiliśmy to z badaniami, które pokazują zarówno korzyści, jak i szkody każdego z tych badań. Piszemy też o tym, czego żadne z nich nie gwarantuje.

Profilaktyka nowotworowa po 40: dłoń trzymająca kalendarz biurkowy na drewnianym stole, przypomnienie o terminie badania

Jak duży jest problem w Polsce i kogo dotyczy po czterdziestce?

W 2023 roku Krajowy Rejestr Nowotworów odnotował 192 922 nowe zachorowania (96 925 u mężczyzn i 95 997 u kobiet) oraz 99 676 zgonów. U mężczyzn najczęściej rozpoznawano raka prostaty (24,5 procent zachorowań), płuca (12,6) i jelita grubego (11,4), a u kobiet raka piersi (22,6), płuca (9,2) i jelita grubego (9,2). W grupie wiekowej 45–64 lata rak piersi stanowił 30,0 procent zachorowań u kobiet, a rak prostaty 20,4 procent u mężczyzn.

Zgony układają się inaczej niż zachorowania. Rak płuca jest pierwszą przyczyną zgonów nowotworowych u obu płci: zmarło z jego powodu 13 553 mężczyzn i 8 602 kobiety. Arkusze rejestru nie dzielą tych liczb na dekady życia, więc nie podamy, jaka część dotyczy czterdziestolatków.

Jakie badania przesiewowe są w Polsce bezpłatne i jak się na nie zapisać?

Działają cztery programy dotyczące nowotworów: piersi, szyjki macicy, jelita grubego i (od 1 października 2026 roku) płuc. Do żadnego nie potrzeba skierowania. Na mammografię i test HPV można umówić się przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP albo bezpośrednio w placówce z umową NFZ. Stan poniżej jest z 15 października 2026 roku.

NowotwórBadanieKto się kwalifikujeJak często
Pierśmammografiakobiety w wieku 45–74 latco 2 lata; co 12 miesięcy po leczeniu raka piersi lub w trakcie hormonoterapii
Szyjka macicytest HPVkobiety w wieku 25–64 lat, od ostatniej cytologii minęły co najmniej 3 latapo wyniku ujemnym za 5 lat
Jelito grubekolonoskopiaosoby w wieku 50–65 lat bez objawów; w wieku 40–49 lat, jeśli rak jelita grubego wystąpił u krewnego pierwszego stopniagdy w ostatnich 10 latach nie było kolonoskopii
Płuconiskodawkowa tomografia klatki piersiowejosoby w wieku 55–74 lat z co najmniej 20 paczkolatami palenia, które palą albo rzuciły nie dawniej niż 15 lat temu; w wieku 50–74 lat przy dodatkowych czynnikach ryzykapo wyniku prawidłowym za 12 miesięcy, po wymagającym obserwacji za 3 lub 6 miesięcy

Paczkolata to liczba paczek papierosów wypalanych dziennie pomnożona przez liczbę lat palenia, więc paczka dziennie przez 20 lat daje 20 paczkolat.

Osobno działa program Moje Zdrowie, czyli bilans zdrowia dla każdego ubezpieczonego od 20. roku życia, co 5 lat do 49. roku życia i co 3 lata od 50. roku życia. Badania krwi z tego programu opisaliśmy w artykule o badaniach krwi po 40. Nowotworów nie szuka, poza całkowitym PSA (antygenem swoistym dla prostaty) u mężczyzn po 50. roku życia w pakiecie rozszerzonym. Badanie kości to osobna sprawa, opisana w tekście o profilaktyce osteoporozy.

Czy mammografia ratuje życie, skoro eksperci spierają się o jej szkody?

Mammografia zmniejsza liczbę zgonów z powodu raka piersi, ale korzyść jest umiarkowana i ma cenę w postaci fałszywych alarmów oraz wykrywania zmian, które nigdy nie zagroziłyby życiu. Zalecenie Rady Unii Europejskiej z 2022 roku mówi o wieku 50–69 lat i sugeruje rozszerzenie do 45–74 lat, jak w polskim programie.

Amerykańska grupa ekspertów USPSTF zaleca od 2024 roku mammografię co dwa lata kobietom w wieku 40–74 lat, a wcześniej zalecała ją od 50. roku życia. Ocena ma stopień B, czyli umiarkowaną korzyść netto. Najciekawsze są liczby z modelowania w sześciu modelach matematycznych. Na 1000 kobiet badanych co dwa lata od 40. do 74. roku życia uniknięto w ciągu życia średnio 8,2 zgonu z powodu raka piersi, a przy zaczynaniu od 50. roku życia 6,7.

Zysk z dołożenia dekady wynosi więc około 1,3 zgonu na 1000 kobiet. Za ten zysk trzeba zapłacić około 500 dodatkowymi fałszywymi alarmami (1376 wobec 873 wyników fałszywie dodatnich, przy czym część kobiet miałaby więcej niż jeden) i 14 przypadkami nadrozpoznania na 1000 kobiet, przy zakresie między modelami od 4 do 37.

Wynik fałszywie dodatni to nieprawidłowy obraz, po którym dokładniejsze badania nie znajdują raka. Nadrozpoznanie to wykrycie raka, który do końca życia nie dałby objawów, ale po rozpoznaniu zwykle jest leczony, a żadne badanie nie odróżnia go dziś od groźnego. Korzyść była największa u kobiet w wieku 60–69 lat, a dla wieku 39–49 lat wynik z 2016 roku mógł wynosić zero.

Naszym zdaniem kobiecie w wieku 45–74 lat opłaca się korzystać z programu, bo bilans jest tu korzystniejszy niż przed pięćdziesiątką. Kobiety w wieku 40–44 lat do programu NFZ się nie łapią i decyzję najlepiej podjąć z lekarzem, zwłaszcza gdy rak piersi wystąpił w rodzinie.

Dlaczego test HPV zastąpił cytologię i jak często go robić?

Od 1 sierpnia 2026 roku w bezpłatnym programie NFZ podstawowym badaniem na raka szyjki macicy jest test HPV, który wykrywa wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) typów wysokiego ryzyka. Skierowanie nie jest potrzebne, a po wyniku ujemnym kolejne badanie przysługuje za 5 lat.

Krajowy Rejestr Nowotworów wymienia zakażenie HPV wśród czynników ryzyka raka szyjki macicy, a test wykrywa wirusa wprost, zamiast szukać zmian w komórkach. Najmocniejsze dowody daje metaanaliza czterech badań z losowym przydziałem (Ronco i wsp., „The Lancet”, 2014) w Szwecji, Holandii, Anglii i Włoszech, do których włączono 176 464 kobiety w wieku 20–64 lat. Przez około 6,5 roku rozpoznano w obu grupach razem tylko 107 inwazyjnych raków szyjki macicy. W grupie z testem HPV było ich o 40 procent mniej niż w grupie z cytologią.

W pierwszych 2,5 roku różnicy nie było widać, a potem było o 55 procent mniej. U kobiet z wynikiem ujemnym na początku rak pojawiał się o 70 procent rzadziej. Badanie jest starsze niż 5 lat i traktujemy je jako kamień milowy, a zalecenie Rady UE z 2022 roku wskazuje test HPV jako metodę preferowaną u kobiet w wieku 30–65 lat.

Dodatni wynik testu nie oznacza raka. Oznacza zakażenie wirusem, po którym z tej samej próbki wykonuje się cytologię na podłożu płynnym i dopiero ona decyduje o dalszych krokach. Według NFZ u 54 procent kobiet z dodatnim testem, które miały taką cytologię, potwierdzono nieprawidłowe komórki.

Czy jedna kolonoskopia chroni przed rakiem jelita grubego? Co pokazało badanie NordICC

Jedna kolonoskopia zmniejszyła liczbę zachorowań na raka jelita grubego, ale po 13 latach nie zmniejszyła w sposób pewny liczby zgonów. Tak wynika z dużego badania z losowym przydziałem, w którym brała udział także Polska, opublikowanego w maju 2026 roku w „The Lancet” (Kaminski, Kalager, Løberg i wsp.).

W badaniu NordICC 84 583 osoby w wieku 55–64 lat z Norwegii, Polski i Szwecji losowo podzielono w proporcji 1 do 2: 28 217 zaproszono na jedną kolonoskopię, a 56 366 nie zapraszano. Po 13 latach szacowane ryzyko raka jelita grubego wynosiło 1,46 procent w grupie zaproszonej i 1,80 procent w niezapraszanej, czyli około 15 i 18 przypadków na 1000 osób. Różnica w zgonach była mniejsza: 0,41 i 0,47 procent, około 4 i 5 na 1000, i na tyle niewielka, że mogła być dziełem przypadku.

Najważniejsze ograniczenie to fakt, że według pierwszej publikacji z 2022 roku (Bretthauer i wsp., „New England Journal of Medicine”) na kolonoskopię zgłosiło się tylko około 42 procent zaproszonych. Gdy policzyć wyłącznie osoby, które badanie faktycznie wykonały, różnica była wyraźnie większa, ale takie porównanie bywa zafałszowane, bo osoby zgłaszające się na badania są zwykle zdrowsze.

Z tego wynika, że kolonoskopia nie daje pełnej ochrony, ale korzyść istnieje, a jej wielkość zależy od tego, czy ktoś naprawdę się zbada. Zalecenie Rady UE z 2022 roku wskazuje jako preferowany test na krew utajoną w kale u osób w wieku 50–74 lat, a w opisach polskiego programu takiego testu nie znaleźliśmy. Osoby z objawami, na przykład z krwią w stolcu, nie czekają na program, tylko idą do lekarza.

Rak płuca: kto może skorzystać z nowego programu tomografii i co on daje?

Od 1 października 2026 roku NFZ finansuje niskodawkową tomografię klatki piersiowej dla osób, które dużo paliły, bez skierowania. Umowy podpisano na razie w województwach świętokrzyskim, małopolskim i wielkopolskim, a w dolnośląskim, opolskim i podlaskim program ma ruszyć prawdopodobnie w listopadzie.

Dowody pochodzą głównie z holendersko-belgijskiego badania NELSON (de Koning i wsp., „New England Journal of Medicine”, 2020), do którego włączono około 15 800 obecnych i byłych palaczy w wieku 50–74 lat, w 84 procentach mężczyzn. Po 10 latach u mężczyzn badanych tomografią zmarło z powodu raka płuca o 24 procent mniej osób. U kobiet spadek był większy, ale kobiet było bardzo mało.

Według omówienia tego badania w „Breathe” (Schillebeeckx i Lamote, 2021) liczba zgonów z jakiejkolwiek przyczyny nie różniła się między grupami. Wynik tomografii był nieprawidłowy w 2,1 procent badań, a rak potwierdził się w 43,5 procent z nich, więc w ponad połowie to był fałszywy alarm. Szacunki nadrozpoznania wahały się od 8,9 do 19,7 procent.

Mamy więc dobre dowody, że u osób po wieloletnim paleniu tomografia zmniejsza liczbę zgonów z powodu raka płuca, i nie mamy dowodów, że wydłuża życie w ogóle. Program nie jest przeznaczony dla osób, które nigdy nie paliły.

Dlaczego nie ma programu badań na raka prostaty, skoro to najczęstszy nowotwór u mężczyzn?

W Polsce nie ma populacyjnego programu przesiewowego raka prostaty opartego na PSA. Ministerstwo Zdrowia w piśmie z 19 lutego 2026 roku powołało się na rekomendację Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 40/2025, według której przesiew PSA u mężczyzn bez objawów nie ma poparcia w dowodach i może prowadzić do niepotrzebnego leczenia. Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada na 2028 rok program dla grup wysokiego ryzyka, a trwa unijny projekt PRAISE-U. Rada UE w 2022 roku zachęciła państwa do sprawdzenia, czy przesiew z PSA i rezonansem się opłaca.

Spór opiera się na europejskim badaniu ERSPC. W 23-letniej obserwacji (Roobol i wsp., „New England Journal of Medicine”, 2025) wzięło udział 162 236 mężczyzn w wieku 55–69 lat, a powtarzane badanie PSA zmniejszyło liczbę zgonów z powodu raka prostaty o 13 procent. W liczbach bezwzględnych to około 2,2 zgonu mniej na 1000 zaproszonych mężczyzn.

Żeby uniknąć jednego zgonu, trzeba było zaprosić 456 mężczyzn i rozpoznać raka u 12 z nich, a wśród tych 12 są tacy, których rak nigdy nie zagroziłby życiu. Wynik dodatni miało 28 procent badanych, a biopsja potwierdziła raka tylko w 24 procentach przypadków.

Z powyższego wynika, że mężczyzna bez obciążeń rodzinnych ma przed pięćdziesiątką w ramach NFZ do dyspozycji tylko Moje Zdrowie, a po pięćdziesiątce kolonoskopię oraz, jeśli pali, tomografię płuc. Urolog w komunikacie Podkarpackiego Oddziału NFZ z czerwca 2026 roku radzi pierwsze badanie PSA około 50. roku życia, a przy raku prostaty w rodzinie około 45. Naszym zdaniem decyzja o PSA powinna być rozmową z lekarzem o korzyściach i ryzyku, a nie badaniem robionym na wszelki wypadek.

A skóra i znamiona: czy jest badanie przesiewowe?

Nie ma programu NFZ, a dowody na korzyść z rutynowego badania skóry u osób bez objawów są niewystarczające. Amerykańska grupa USPSTF w 2023 roku oceniła, że nie można rozstrzygnąć, czy badanie skóry u dorosłych bez dolegliwości przynosi więcej korzyści niż szkód (stopień I, czyli brak wystarczających dowodów). Ocena nie dotyczy osób z rakiem skóry w rodzinie lub historii ani osób ze zmianą w znamieniu. Zmiana wielkości, koloru lub kształtu znamienia albo jego krwawienie to powód do wizyty u lekarza, niezależnie od programów.

Ile nowotworów da się ograniczyć: profilaktyka nowotworowa po 40 poza gabinetem lekarza?

Według globalnej analizy modelowej za rok 2019 (GBD 2019 Cancer Risk Factors Collaborators, „The Lancet”, 2022) 44,4 procent zgonów z powodu nowotworów na świecie można było przypisać 34 czynnikom ryzyka, na które człowiek ma wpływ (u mężczyzn 50,6 procent, u kobiet 36,3 procent). Największą rolę odgrywały palenie, alkohol i wysoka masa ciała. To szacunki z modeli, które nie mówią nic o ryzyku konkretnej osoby.

Przy alkoholu liczby są szczególnie wyraźne. Według analizy Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (Rumgay i wsp., „The Lancet Oncology”, 2021) alkohol odpowiadał w 2020 roku za 741 300 nowych zachorowań na nowotwory na świecie, czyli 4,1 procent wszystkich, w tym 103 100 przy piciu poniżej 20 gramów czystego alkoholu dziennie. Metaanaliza 222 badań obserwacyjnych (Bagnardi i wsp., „Annals of Oncology”, 2013) pokazała, że już picie do jednej porcji dziennie wiązało się z wyższym ryzykiem raka jamy ustnej i gardła (o 17 procent), przełyku (o 30 procent) i piersi (o 5 procent).

Badania obserwacyjne nie dowodzą przyczyny, ale kierunek jest spójny, bo ryzyko rośnie z każdą dawką, a najmniejsze jest przy braku alkoholu. Szerzej piszemy o tym w artykule alkohol a długość życia.

Krajowy Rejestr Nowotworów wymienia obok palenia i alkoholu także nieprawidłowe odżywianie, otyłość i brak aktywności fizycznej, a o ruchu piszemy w tekście o aktywności fizycznej a długowieczności. Rodzina zmienia progi badań, co widać po programie jelita grubego, a o roli genów piszemy w artykule czy długowieczność zależy od genów.

Jak sprawdzić, jaka profilaktyka nowotworowa po 40 przysługuje właśnie mnie?

Najprościej zalogować się na Internetowe Konto Pacjenta (pacjent.gov.pl) albo do aplikacji mojeIKP i w zakładce Profilaktyka sprawdzić programy oraz umówić termin. Tam też wypełnia się ankietę do programu Moje Zdrowie, po której przychodnia ma 30 dni na kontakt i zlecenie badań. Badania poza programami, takie jak mammografia przed 45. rokiem życia albo PSA, wymagają rozmowy z lekarzem rodzinnym, który oceni ryzyko i w razie potrzeby wystawi skierowanie. Profilaktyka nowotworowa to jedna część szerszego podejścia, które opisujemy w artykule o tym, co to jest długowieczność, gdzie badania stoją obok stylu życia.

Najczęstsze pytania o profilaktykę nowotworową po 40

Czy do programów NFZ potrzebuję skierowania?

Nie. Do mammografii, testu HPV, kolonoskopii przesiewowej i tomografii płuc nie jest potrzebne skierowanie. Trzeba mieścić się w grupie wiekowej i zgłosić się do placówki z umową NFZ, najlepiej po umówieniu terminu.

Mam 42 lata. Czy mogę zrobić mammografię?

W programie NFZ nie, bo zaczyna się od 45. roku życia. Amerykańska grupa USPSTF zaleca od 40. roku życia, ale zysk z wcześniejszego startu to około 1,3 zgonu na 1000 kobiet w ciągu życia, za cenę kilkuset dodatkowych fałszywych alarmów. Dobrze jest porozmawiać z lekarzem, szczególnie gdy rak piersi wystąpił u matki, siostry lub córki.

Co znaczy wynik fałszywie dodatni i czy mam się go bać?

To wynik, który wygląda niepokojąco, ale po dalszych badaniach okazuje się, że raka nie ma. W tomografii płuc w badaniu NELSON dotyczyło to ponad połowy wyników nieprawidłowych, a przy mammografii w skali całego życia zdarza się często.

Czy mogę poczekać na termin w programie, jeśli zauważę niepokojący objaw?

Nie. Programy przesiewowe są dla osób bez objawów. Krew w stolcu, guzek w piersi, krwioplucie, zmieniające się znamię albo niewyjaśniony spadek masy ciała wymagają wizyty u lekarza od razu.

Co z tego wynika

  • Pierś: mammografia co dwa lata od 45. do 74. roku życia. Przed 45. rokiem życia decyzja należy do lekarza i pacjentki.
  • Szyjka macicy: test HPV co 5 lat od 25. do 64. roku życia, o ile wynik jest ujemny.
  • Jelito grube: kolonoskopia w wieku 50–65 lat albo od 40. roku życia przy raku u krewnego pierwszego stopnia. Zmniejsza zachorowania, a wpływu na zgony nie potwierdzono.
  • Płuco: od października 2026 roku tomografia dla osób z co najmniej 20 paczkolatami palenia, w wieku 55–74 lat.
  • Prostata: brak programu populacyjnego, o PSA decyduje rozmowa z lekarzem.
  • Styl życia: prawie połowę zgonów nowotworowych wiąże się z czynnikami, na które człowiek ma wpływ, a przy alkoholu ryzyko rośnie z każdą dawką.

Dobrze zaplanowana profilaktyka nowotworowa po 40 polega więc na tym, żeby skorzystać z badań przysługujących w danym wieku i jednocześnie znać ich ograniczenia. Profilaktyka nowotworowa po 40 nie zastępuje wizyty u lekarza, gdy pojawia się niepokojący objaw.


Źródła

Strony internetowe sprawdzone 15.10.2026.

  1. Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 roku, arkusze informacyjne: Wszystkie nowotwory, Pierś (C50), Płuco (C34), Gruczoł krokowy (C61), Jelito grube, Szyjka macicy, https://onkologia.org.pl (dane rejestrowe)
  2. pacjent.gov.pl, Program profilaktyki raka piersi (mammografia), https://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/171 (informacja instytucji)
  3. NFZ, Dla Pacjenta: Profilaktyka, https://nfz.gov.pl/profilaktyka (zestawienie programów: wiek, częstotliwość, brak skierowania)
  4. pacjent.gov.pl, Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego, https://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/3651; NFZ, komunikat z 25.11.2022, https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/w-ponad-70-placowkach-w-polsce-dziala-program-badan-przesiewowych-raka-jelita-grubego,8290.html
  5. NFZ, Pierwsze umowy podpisane, rusza program profilaktyki raka płuca, https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/pierwsze-umowy-podpisane-rusza-program-profilaktyki-raka-pluca,9023.html
  6. NFZ, Wybierany przez tysiące Polek, teraz standardem dla wszystkich kobiet (test HPV HR), 31.07.2026, aktualizacja 13.08.2026, https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/wybierany-przez-tysiace-polek-teraz-standardem-dla-wszystkich-kobiet,8990.html
  7. pacjent.gov.pl, Program Moje Zdrowie, https://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/6008
  8. Ministerstwo Zdrowia, pismo z 19.02.2026 (sygn. DLG.055.13.2025.EM) w sprawie programu profilaktyki raka prostaty, https://www.gov.pl/attachment/3b94aa85-7b48-483a-a6de-1c10dfc2d836 (stanowisko instytucji; w odczycie fragmentami nieczytelne)
  9. NFZ Oddział Podkarpacki, komunikat z 19.06.2026, https://www.nfz-rzeszow.pl/files/komunikaty/2026/2026_06_23_ogolnopolski.pdf (informacja instytucji)
  10. Rada Unii Europejskiej, Zalecenie z 9 grudnia 2022 r. w sprawie wzmocnienia profilaktyki poprzez wczesne wykrywanie nowotworów, Dz.U. C 473, 2022/C 473/01, CELEX:32022H1213(01), https://eur-lex.europa.eu; streszczenie: Komisja Europejska, komunikat IP/22/7548 (zalecenie instytucji)
  11. US Preventive Services Task Force, Screening for Breast Cancer: Recommendation Statement, „JAMA”, 2024, DOI: 10.1001/jama.2024.5534 (rekomendacja grupy ekspertów, oparta na przeglądzie badań i modelowaniu)
  12. US Preventive Services Task Force, Screening for Skin Cancer: Recommendation Statement, „JAMA”, 2023, DOI: 10.1001/jama.2023.4342 (rekomendacja grupy ekspertów)
  13. Ronco G. i wsp., Efficacy of HPV-based screening for prevention of invasive cervical cancer: follow-up of four European randomised controlled trials, „The Lancet”, 2014, 383:524–532, DOI: 10.1016/S0140-6736(13)62218-7 (metaanaliza badań z losowym przydziałem, n=176 464; starsze niż 5 lat, kamień milowy)
  14. Bretthauer M. i wsp., Effect of Colonoscopy Screening on Risks of Colorectal Cancer and Related Death, „New England Journal of Medicine”, 2022, 387(17):1547–1556 (badanie z losowym przydziałem NordICC, wyniki po 10 latach)
  15. Kaminski M.F., Kalager M., Løberg M. i wsp., Long-term effects of colonoscopy screening on colorectal cancer incidence and mortality: a multicountry, population-based randomised controlled trial, „The Lancet”, 2026, 407(10541):1787–1795, DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00508-8, PMID: 42102826 (badanie z losowym przydziałem NordICC, wyniki po 13 latach, n=84 583)
  16. de Koning H.J. i wsp., Reduced Lung-Cancer Mortality with Volume CT Screening in a Randomized Trial, „New England Journal of Medicine”, 2020 (badanie z losowym przydziałem NELSON; starsze niż 5 lat, kamień milowy); Schillebeeckx E., Lamote K., Lung cancer screening by volume computed tomography: thriving to high performance, „Breathe”, 2021, 17(4), PMID: 35296107 (omówienie, źródło liczb o fałszywych alarmach i nadrozpoznaniu)
  17. Roobol M.J. i wsp., European Study of Prostate Cancer Screening, 23-Year Follow-up, „New England Journal of Medicine”, 2025, PMID: 41160819 (badanie z losowym przydziałem ERSPC, n=162 236)
  18. GBD 2019 Cancer Risk Factors Collaborators, The global burden of cancer attributable to risk factors, 2010–19, „The Lancet”, 2022, DOI: 10.1016/S0140-6736(22)01438-6 (analiza modelowa)
  19. Rumgay H. i wsp., Global burden of cancer in 2020 attributable to alcohol consumption: a population-based study, „The Lancet Oncology”, 2021, 22(8):1071–1080, DOI: 10.1016/S1470-2045(21)00279-5 (analiza populacyjna)
  20. Bagnardi V. i wsp., Light alcohol drinking and cancer: a meta-analysis, „Annals of Oncology”, 2013, 24(2):301–308, DOI: 10.1093/annonc/mds337 (metaanaliza badań obserwacyjnych, 222 prace; starsza niż 5 lat, kamień milowy)

Treści na dlugowiecznie.pl mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem ani indywidualnej porady medycznej i nie służą do stawiania diagnozy. Jeśli zauważysz niepokojący objaw, na przykład krew w stolcu, guzek w piersi, krwioplucie albo zmieniające się znamię, nie czekaj na badanie przesiewowe, tylko zgłoś się do lekarza.

Redakcja Długowiecznie.pl: przygotowujemy treści na podstawie recenzowanych badań naukowych, zawsze z podanymi źródłami i typem badania.

Udostępnij artykuł
Redakcja Długowiecznie.pl: przygotowujemy treści na podstawie recenzowanych badań naukowych, zawsze z podanymi źródłami i typem badania.