Jakość snu a choroby serca: sypialnia z rozłożonym łóżkiem w ciepłym porannym świetle

Jakość snu a choroby serca: badanie 257 tysięcy osób z UK Biobank (2026)

13 min czytania

Prospektywne badanie kohortowe, czyli obserwacyjne, w którym badacze przez lata śledzą losy dużej grupy ludzi i niczego im nie narzucają, opublikowano w październiku 2026 roku w czasopiśmie Journal of Global Health. Zespół związany z Uniwersytetem w Qingdao w Chinach przeanalizował dane 257 509 uczestników brytyjskiego programu UK Biobank, których mediana wieku na starcie wynosiła 57 lat. Sprawdzano, czy zestaw siedmiu cech snu, od długości po chrapanie i drzemki, łączy się z chorobą wieńcową, udarem, migotaniem przedsionków, niewydolnością serca i zgonem. Gorszy sen wiązał się z wyższym ryzykiem wszystkich tych zdarzeń, a związek był wyraźniejszy dla choroby wieńcowej i niewydolności serca niż dla udaru. Odpowiedź na pytanie o jakość snu a choroby serca jest tu inna niż w wielu wcześniejszych pracach, bo badanie ocenia sen jako całość, a nie pojedynczą cechę.

Jakość snu a choroby serca: sypialnia z rozłożonym łóżkiem w ciepłym porannym świetle

W skrócie

  • Wynik: każdy dodatkowy punkt w siedmiostopniowej skali zdrowego snu wiązał się z niższym ryzykiem choroby wieńcowej (współczynnik ryzyka 0,92; przedział ufności 95% od 0,91 do 0,93) i niewydolności serca (0,91; od 0,89 do 0,93).
  • Typ i liczebność: prospektywne badanie kohortowe (obserwacyjne), 257 509 osób, dane z brytyjskiego UK Biobank, sen oceniony jednorazowo kwestionariuszem.
  • Największe ograniczenie według autorów: to badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi przyczyn, a sen opisali sami uczestnicy tylko raz, na początku.
  • Wniosek autorów: sen należy oceniać wielowymiarowo, a geny i białka krwi mogą pomóc zrozumieć, skąd bierze się związek z chorobami serca, choć te analizy mają charakter eksploracyjny.

Co pokazało badanie?

Badacze zbudowali wskaźnik zdrowego snu (SHS, od angielskiego sleep health score) z siedmiu cech: długości snu, objawów bezsenności, snu niedającego odpoczynku, preferowanej pory snu, drzemek, chrapania i zasypiania w ciągu dnia. Za każdą korzystną cechę uczestnik dostawał punkt, więc wynik mieścił się między 0 a 7. Korzystne było spanie 7–8 godzin, brak częstych objawów bezsenności, brak chrapania, brak nawykowych drzemek i zasypiania w dzień, sen dający odpoczynek oraz pośrednia pora snu, czyli ani typowo poranna, ani wieczorna.

Najpierw policzono wynik na każdy dodatkowy punkt. Zestawienie pokazuje współczynniki ryzyka (HR, od angielskiego hazard ratio) po uwzględnieniu m.in. wieku, płci, wagi, palenia, aktywności fizycznej i wykształcenia.

ZdarzenieHR na każdy dodatkowy punkt SHSPrzedział ufności 95%
Choroba wieńcowa0,92od 0,91 do 0,93
Niewydolność serca0,91od 0,89 do 0,93
Udar0,96od 0,94 do 0,98
Migotanie przedsionków0,97od 0,96 do 0,99
Zgon z powodu chorób serca i naczyń0,96od 0,94 do 0,99
Zgon z jakiejkolwiek przyczyny0,95od 0,94 do 0,96

Wartość 1,00 oznaczałaby brak różnicy, więc wszystkie wyniki wskazują na niższe ryzyko przy lepszym śnie. Przy podziale na grupy ryzyko rosło stopniowo wraz ze spadkiem wyniku. Osoby z najgorszym snem (0–2 punkty) miały według autorów o 61% wyższe ryzyko niewydolności serca i o 48% wyższe ryzyko choroby wieńcowej niż osoby z wynikiem 6–7 punktów. Przy udarze, migotaniu przedsionków i zgonach podwyższone ryzyko było niewyraźne lub tylko graniczne przy wyniku 5 punktów i stawało się wyraźne dopiero poniżej tego progu.

Drugie podejście polegało na pogrupowaniu uczestników według tego, jakie problemy ze snem występowały u nich razem. Wyszły cztery wzorce i grupa porównawcza bez wyraźnych kłopotów ze snem. Dwa z nich wyglądały najmniej korzystnie.

Wzorzec snu (liczba osób)Choroba wieńcowaNiewydolność sercaZgon z jakiejkolwiek przyczyny
Mieszane zaburzenia, głównie krótki sen i bezsenność (53 868)1,27 (od 1,21 do 1,32)1,28 (od 1,22 do 1,36)1,08 (od 1,04 do 1,12)
Sen niedający odpoczynku (22 146)1,18 (od 1,10 do 1,26)1,28 (od 1,21 do 1,36)1,16 (od 1,09 do 1,23)
Objawy obturacyjne, głównie chrapanie (85 046)1,14 (od 1,09 do 1,19)brak wyraźnego związku0,94 (od 0,90 do 0,97)
Typ poranny (40 785)1,07 (od 1,01 do 1,12)brak wyraźnego związkubrak wyraźnego związku

W grupie z mieszanymi zaburzeniami podwyższone było też ryzyko migotania przedsionków (HR 1,08; od 1,03 do 1,13), a w grupie ze snem niedającym odpoczynku ryzyko zgonu z powodu chorób serca i naczyń (HR 1,21; od 1,06 do 1,38) oraz udaru (HR 1,12; od 1,00 do 1,27). Samo chrapanie wiązało się głównie z chorobą wieńcową. Autorzy zauważają, że wzorzec obturacyjny opisuje w zasadzie jedną cechę, a gorszy bilans mają osoby, u których problemy się kumulują.

W części dodatkowej, na 26 984 osobach z pomiarami białek we krwi, sprawdzano, które z 2911 białek łączą się z jakością snu. Po korekcie na wielokrotne testowanie 188 białek wykazało związek, głównie takie, które biorą udział w odpowiedzi zapalnej i odpornościowej. Dla 34 z 61 wybranych białek zaobserwowano sygnał pośredniczenia w związku snu z ryzykiem, najczęściej dla czynnika wzrostu hepatocytów (HGF), receptora IGF2R i białka FABP4 wiążącego kwasy tłuszczowe. Autorzy podkreślają, że to analiza eksploracyjna, o szerokich przedziałach ufności, a nie dowód mechanizmu.

Kto i jak to badał?

Badanie przeprowadzili naukowcy związani z Uniwersytetem w Qingdao, a dane pochodziły z UK Biobank, brytyjskiego programu, w którym w latach 2006–2010 zaproszono ponad 500 tysięcy osób w wieku 37–73 lat. Uczestnicy wypełnili kwestionariusz o śnie, a następnie obserwowano ich przez rejestry szpitalne, dokumentację lekarzy rodzinnych i rejestr zgonów. Do głównej analizy zakwalifikowano 257 509 z 501 936 osób, po wykluczeniu 92 172 osób z brakami w danych o śnie i 152 255 z brakami w innych ważnych danych. Mediana wieku wyniosła 57 lat, 53,69% uczestników stanowiły kobiety, a 95,40% osoby białe. W głównym tekście publikacji nie znaleźliśmy podanej mediany czasu obserwacji.

Analizę wykonano modelem Coxa, standardową metodą porównywania tempa zdarzeń w czasie, z poprawką na wiek, płeć, pochodzenie, status społeczno-ekonomiczny, wskaźnik masy ciała BMI, wykształcenie, palenie, alkohol, aktywność fizyczną i wywiad rodzinny. Wyniki utrzymały się po kilku analizach wrażliwości, między innymi po wyłączeniu zdarzeń z pierwszego roku obserwacji.

Finansowanie pochodziło z Narodowej Fundacji Nauk Przyrodniczych Chin i Fundacji Nauk Przyrodniczych prowincji Szantung. Autorzy zadeklarowali, że nie mają odpowiednich konfliktów interesów.

Jak czytać te liczby?

Współczynnik ryzyka porównuje tempo zdarzeń w dwóch grupach. Wynik 0,92 na każdy punkt skali oznacza, że przy śnie lepszym o jeden punkt tempo zachorowań na chorobę wieńcową było średnio o około 8% niższe. Wynik 1,28 dla niewydolności serca oznacza tempo wyższe o około 28% względem grupy porównawczej. Przedział ufności pokazuje, jakie wartości są zgodne z danymi przy tej wielkości próby. Wąskie przedziały, jak od 0,91 do 0,93, wynikają z bardzo dużej liczby osób.

Publikacja w głównym tekście nie podaje odsetka osób, które zachorowały w każdej grupie, więc nie da się uczciwie przeliczyć tych wyników na przykład na 100 osób. Względne różnice rzędu 8–28% mogą oznaczać bardzo różną różnicę w liczbie zachorowań, zależnie od tego, jak częsta jest dana choroba w danym wieku.

Czego to badanie nie pokazuje?

Badanie obserwacyjne nie dowodzi, że poprawa snu zmniejszy ryzyko chorób serca. Zły sen może być zarówno czynnikiem ryzyka, jak i objawem już rozwijającej się choroby, a pewnych czynników mogło zabraknąć w modelach. Autorzy piszą wprost, że nie można wykluczyć mylących czynników i odwrotnej zależności przyczynowej.

Sen opisali sami uczestnicy, jednorazowo, na początku badania, więc nie wiadomo, jak zmieniał się z czasem. W analizie pominięto osoby z brakami w danych o śnie i o innych cechach, co mogło wprowadzić tendencyjność. UK Biobank obejmuje głównie osoby białe, zdrowsze i lepiej sytuowane niż przeciętna populacja, co ogranicza możliwość przenoszenia wyników na inne grupy. W skali SHS wszystkie cechy liczono tak samo, a autorzy zaznaczają, że w innych populacjach ich znaczenie może być inne. Analizy białek oceniają sami autorzy jako generujące hipotezy. Model oparty wyłącznie na białkach nie przewidywał ryzyka lepiej niż model z wiekiem, wagą i stylem życia, a połączenie obu dało tylko umiarkowaną poprawę.

Jak to się ma do tego, co już wiadomo?

Wcześniejsze prace zwykle badały pojedyncze cechy snu. W metaanalizie Kwok i wsp. z 2018 roku w czasopiśmie Journal of the American Heart Association, obejmującej 74 badania kohortowe i 3 340 684 osoby, sen dłuższy niż 8 godzin wiązał się z wyższą śmiertelnością ogólną (ryzyko względne 1,14 przy 9 godzinach i 1,30 przy 10 godzinach), a krótszy niż 7 godzin nie dawał wyraźnej różnicy. Gorsza subiektywna jakość snu wiązała się z chorobą wieńcową (ryzyko względne 1,44; od 1,09 do 1,90). Autorzy nowego badania przypisują część dawnych niespójności temu, że sama długość snu nie opisuje ryzyka dostatecznie dobrze.

Co do praktyki, o związku długości snu ze śmiertelnością i o tym, ile snu zwykle zaleca się dorosłym, piszemy w artykule o śnie a długości życia. Wniosek z obecnego badania jest uzupełnieniem, bo wskazuje, że liczy się zestaw cech, a nie sama liczba godzin.

Co z tego wynika dla osoby po 40?

Badanie nie daje podstaw, by obiecywać, że poprawa snu zmniejszy ryzyko zawału czy niewydolności serca. Pokazuje natomiast, że osoby z kilkoma problemami naraz, na przykład z krótkim snem i bezsennością albo ze snem niedającym odpoczynku, miały gorsze rokowania niż osoby z jednym problemem. Takie problemy lepiej omówić z lekarzem rodzinnym, zamiast traktować każdy z nich osobno. Praktyczne, sprawdzone w badaniach sposoby opisujemy w tekście o poprawie jakości snu, a o uporczywych kłopotach z zasypianiem w artykule o bezsenności po 50.

Głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu, poranne bóle głowy i silna senność w ciągu dnia mogą wskazywać na bezdech senny, który wymaga diagnostyki, a nie samodzielnych zmian nawyków. Duszność, ból w klatce piersiowej i obrzęki nóg należy zgłaszać lekarzowi niezależnie od jakości snu.

Najczęstsze pytania

Jakość snu a choroby serca: czy zły sen je powoduje?

To badanie tego nie rozstrzyga. Pokazuje związek: gorszy wynik snu szedł w parze z wyższym ryzykiem choroby wieńcowej i niewydolności serca, ale badania obserwacyjne nie dowodzą przyczyn.

Ile godzin snu jest najlepsze?

W skali użytej w badaniu za korzystne uznano 7–8 godzin, ale sama długość snu była tylko jedną z siedmiu cech. Autorzy zaznaczają, że wyniki nie wynikały z żadnej pojedynczej cechy.

Czy chrapanie jest groźne dla serca?

W badaniu wzorzec z głównie chrapaniem wiązał się z nieco wyższym ryzykiem choroby wieńcowej (HR 1,14), ale nie z wyższym ryzykiem zgonu, a nawet z nieco niższym (HR 0,94). Chrapanie z przerwami w oddychaniu wymaga jednak konsultacji lekarskiej.

Czy badanie białek krwi mówi, jak sen wpływa na serce?

Jeszcze nie. Autorzy nazywają te analizy eksploracyjnymi i zaznaczają, że trzeba je sprawdzić w niezależnych kohortach, zanim będzie można je uznać za użyteczne klinicznie.

Źródła

  • Wei Z. i wsp., Multidimensional sleep health: risk of cardiovascular disease and mortality, and mediation by plasma proteins, Journal of Global Health 2026;16:04349, DOI 10.7189/jogh.16.04349 (prospektywne badanie kohortowe, obserwacyjne, n = 257 509).
  • Kwok C.S. i wsp., Self-reported sleep duration and quality and cardiovascular disease and mortality: a dose-response meta-analysis, Journal of the American Heart Association 2018;7(15):e008552, DOI 10.1161/JAHA.118.008552 (metaanaliza badań kohortowych, 74 badania, 3 340 684 osoby).

Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Redakcja Długowiecznie.pl.

Udostępnij artykuł
Redakcja Długowiecznie.pl: przygotowujemy treści na podstawie recenzowanych badań naukowych, zawsze z podanymi źródłami i typem badania.